• Een winkel heeft de exclusiviteit voor een bepaalde merk in een regio: geen andere winkel mag het merk verdelen. Dit kan gelden op nationaal niveau (importeur van het merk) of op regionaal niveau (verdeler).
• Een mannequin zal enkel reklame maken voor een bepaald merk (mag bijvoorbeeld geen kleren van Puma dragen als ze een contract heeft met Adidas).
• Een werknemer mag niet voor een concurrerend bedrijf werken tijdens de loopduur van zijn arbeidsovereenkomst.

Er zijn echter een aantal situaties waarbij een exclusiviteitscontract ongeldig is (deze clausule in het contract wordt als ongeldig en niet-bestaande beschouwd):

• Er moet een vergoeding zijn zolang het contract loopt. Deze vergoeding mag niet bestaat uit immaterieele voordelen (die niet controleerbaar zijn).
• Er moet een aantoonbare economische reden zijn: het is duidelijk dat een topmodel dat voor Dior werkt niet zo maar mag overstappen op een concurrerend merk.
• Er is geen contract: een exclusiviteitsclausule maakt altijd deel van een arbeidscontract of een ander soort contract waar de rechten en plichten van beide partijen geregeld worden.

• In de praktijk betekent dit dat je geen andere fotoshoots meer mag doen (zelfs niet meer op TFP/TFCD-basis).
• Voor het vernieuwen van je portfolio (iets wat je om de 6 maanden moet doen om niet teveel verouderde foto's te hebben) moet je verplicht naar de huisfotograaf van het bureau gaan, dat je zijn fotografische stijl maar niets vindt speelt geen rol. Vaak moet je de huisfotograaf betalen.
• Je moet een percentage aan de agentschap afstaan, zelfs voor opdrachten waarbij de agence eigenlijk niets te maken heeft (een optreden in een discotheek, bijvoorbeeld).

In het ergste geval heeft een exclusiviteitscontract enkel negatieve elementen: je bent volkomen afhankelijk van de agence voor eventuele opdrachten, en het is absoluut niet zeker dat je echte betaalde opdrachten zal krijgen. En dit is vaak spijtig want België is een klein land met weinig opportuniteiten. Ga je je kansen inperken door je te binden aan één organisatie? Overigens kan bijna iedereen met een exclusiviteitscontract afkomen: een modellenbureau, een mister-verkiezing, maar ook fotografen laten hun modellen een exclusiviteitscontract ondertekenen (zogezegd om de modellen te “beschermen” tegen malafide praktijken). Maar dat is toch de wereld op zijn kop: beginnende fotomodellen moeten zo snel mogelijk ervaring opdoen, en dat kan enkel door te werken voor zoveel verschillende fotografen. De organisaties of personen met louche bedoeningen zijn diegenen die met een dergelijk contract afkomen: waarom moet je bang zijn van de concurrentie als je prima werk levert?

Ik probeer daartegenover zoveel mogelijk met andere fotografen te werken. Natuurlijk niet bij een eerste kennismaking, maar wel bij de volgende shootings. Voor het model is dit natuurlijk ideaal: hij gaat naar één fotoshoot en leert drie verschillende stijlen. Eén fotograaf zal vooral aandacht hebben voor stijl en fashion, een andere zal trachten een sfeerbeeld te creeren door het decor te gebruiken en een derde zal uitsluitend met het licht werken (chiaroscuro). Laatst zijn wij naar Cheratte getrokken met drie fotografen en een aantal modellen. Achteraf heeft ieder model volledig verschillende foto's ontvangen, het is alsof de shootings op drie totaal verschillende plaatsen gebeurde, terwijl wij hoogstens 50 meter van elkaar verwijderd waren!

Conclusie: teken nooit een exclusiviteitscontract bij je eerste bezoek. Informeer je bij andere modellen. Als beginnend model ben je niet goed geplaatst om te weten of je een kans maakt bij die betreffende organisatie. Het is pas later dat je dat te weten komt…